Een zaak beperkt zich niet altijd tot één rechtsgebied. Wij dus ook niet.

Lidmaatschapscriteria samenwerkingsverbanden geboortezorg

donderdag 7 juni 2018
  • In de onlangs gepubliceerde “Leidraad voor de beoordeling lidmaatschapscriteria samenwerkingsverbanden geboortezorg” laat de ACM haar licht schijnen over de toelaatbaarheid van lidmaatschapscriteria voor samenwerkingsverbanden van geboortezorgaanbieders.
  • Geboortezorgaanbieders die samenwerken moeten objectieve, open, niet-discriminerende en transparante criteria en een transparant en onafhankelijk toelatingsproces hanteren om mededingingsrisico’s te voorkomen. In de Leidraad wordt aan de hand van een aantal voorbeelden inzicht gegeven in de toepassing van deze voorwaarden.
  • Deze voorwaarden zijn niet nieuw en kunnen gelden voor tal van samenwerkingsverbanden in de zorg. Ook kunnen deze gelden voor bijvoorbeeld toelating tot brancheorganisaties en keurmerken. Uit onze ervaring op het gebied van onder meer geboortezorgsamenwerkingsverbanden blijkt dat criteria die niet (helemaal) in lijn zijn met de mededingingsvoorwaarden vaak nog goed in lijn kunnen worden gebracht met de mededingingsregels. Als dat in het beginstadium gebeurt worden risico’s uitgesloten.

Lidmaatschapscriteria samenwerkingsverbanden geboortezorgOm de kwaliteit van de zorgverlening te verbeteren werken geboortezorgaanbieders steeds vaker samen. We zien in de praktijk bijvoorbeeld dat integrale geboortezorgorganisaties worden opgericht waarin verschillende aanbieders samenwerken in een bepaalde regio. Voor aansluiting bij een samenwerkingsverband stellen de samenwerkende geboortezorgaanbieders – uiteraard – bepaalde criteria vast. Zoals we dat vaker zien bij visies van de ACM op de zorg geeft zij ook hier aan dat zij positief staat tegenover samenwerkingsverbanden die leiden tot kwaliteitsverbeteringen.

Wat zou dan het probleem kunnen zijn vanuit concurrentieoogpunt en waarom zijn de mededingingsregels relevant?

Het punt is dat wanneer aansluiting bij een samenwerkingsverband van belang is voor het kunnen sluiten van contracten met zorgverzekeraars en zwangere vrouwen ook hechten aan aansluiting van hun geboortezorgaanbieder bij een samenwerkingsverband, een geboortezorgaanbieder die op ongerechtvaardigde gronden wordt uitgesloten van de samenwerking niet meer in staat zal zijn om zijn diensten (op een goede manier) aan te bieden. Die zorgaanbieder zal dan ook niet meer (goed) kunnen concurreren met de geboortezorgaanbieders die wel zijn aangesloten bij het samenwerkingsverband. Daarom moeten de toelatingscriteria tot een samenwerkingsverband aan een aantal voorwaarden voldoen.

Betekent dat een geboortezorgaanbieder niet uitgesloten kan worden van deelname aan een samenwerkingsverband?

Nee, als de toelatingscriteria in lijn zijn met de mededingingsregels en de geboortezorgaanbieder die zich wil aansluiten niet voldoet aan die criteria, mag de geboortezorgaanbieder door het samenwerkingsverband worden uitgesloten. Anders gezegd: niet elke aanbieder hoeft toegelaten worden.

Aan welke voorwaarden moet worden voldaan?

De Leidraad vermeldt de volgende vier criteria – die zoals gezegd niet nieuw zijn – met een nadere toelichting voor geboortezorgsamenwerking.

  • De toelatingscriteria voor een samenwerkingsverband moeten objectief zijn.
    Dat betekent dat die criteria verband moeten houden met de doelstelling van het samenwerkingsverband. Bbijvoorbeeld de verbetering van de kwaliteit van geboortezorgverlening. De Leidraad noemt voorbeelden van toegestane en niet toegestane eisen. Het conformeren aan nieuwe eisen voor de kwaliteit van kraamzorg of actief deelnemen aan regionale overleggen is gerelateerd aan een doelstelling van kwaliteitsverbetering en mag dan ook als eis gesteld worden. De algemene eis dat een cao gehanteerd moet worden, draagt op zichzelf niet bij aan een dergelijke doelstelling en mag dus ook niet als toelatingscriterium gesteld worden. Belangrijk in verband met de objectiviteitseis is ook dat als toelatingscriteria op een bepaald moment worden aangepast, die aangepaste criteria ook moeten gelden voor de bestaande leden van het samenwerkingsverband.
  • Verder moeten de criteria open en niet-discriminerend zijn.
    Dat wil zeggen dat elke geboortezorgaanbieder die voldoet aan de toelatingscriteria, ook toegelaten moet worden. Een eis die inhoudt dat een geboortezorgaanbieder over een bepaald diploma moet beschikken, waarbij gelijkwaardige diploma’s worden uitgesloten, is niet toegestaan. Gelijkwaardige diploma’s en certificaten moeten namelijk ook geaccepteerd worden. Zorgaanbieders moeten die gelijkwaardigheid dan wel kunnen aantonen. Een eis dat een geboortezorgaanbieder lid moet zijn van een branche-organisatie is ook niet zonder meer toegestaan.
  • Tot slot moeten de toelatingscriteria en het toelatingsproces transparant zijn.
    Dat houdt in dat de criteria vooraf kenbaar moeten zijn voor geboortezorgaanbieders die willen deelnemen aan het samenwerkingsverband. Die criteria mogen niet gewijzigd worden tijdens het toelatingsproces. Ook moet het duidelijk zijn wat de termijnen zijn en wie over het verzoek tot toelating beslist. Verder moet het toelatingsproces op een onafhankelijke wijze plaatsvinden. Dit betekent dat een besluit over afwijzing van een verzoek tot toelating gemotiveerd moet zijn. Afgewezen geboortezorgaanbieders een moeten een onafhankelijke beroepsmogelijkheid hebben. Onafhankelijkheid betekent dat het beroep niet weer beoordeeld mag worden door diegenen die het afwijzende besluit hebben genomen.

Toelatingscriteria moeten aan deze voorwaarden getoetst worden. Let er daarbij op dat de voorbeelden in de Leidraad niet uitputtend zijn. Als een criterium niet wordt genoemd als voorbeeld in de Leidraad betekent dat dus niet dat dat criterium per definitie voldoet aan de voorwaarden.

Meer informatie

Wilt u meer informatie over lidmaatschapscriteria samenwerkingsverbanden geboortezorg of over de toepassing van de mededingingsregels op uw samenwerking? Neem contact op met Ekram Belhadj of Cees Dekker. Zij zijn gespecialiseerd in het mededingingsrecht in de zorg en maken deel uit van onze Marktgroep Zorg

Actueel