Een zaak beperkt zich niet altijd tot één rechtsgebied. Wij dus ook niet.

Hof van Justitie: voor zuiverplantaardige producten mogen geen benamingen zoals “melk” of “kaas” worden gebruikt

donderdag 15 juni 2017

Voor zuiver plantaardige producten mogen geen benamingen zoals “melk”, “kaas”, “room” of “yoghurt” worden gebruikt. Dergelijke benamingen zijn op grond van EU-regelgeving voorbehouden aan producten die van dierlijke oorsprong zijn, of aan producten die op een limitatieve lijst met uitzonderingen staan, zoals “pindakaas”. Dit heeft het Hof van Justitie in zijn arrest van 14 juni 2017 geoordeeld. Voor bepaalde bedrijven kan dit verstrekkende gevolgen hebben.

Gebruik benamingen gereguleerd

In het EU-recht, Verordening 1308/2013 (Verordening), is bepaald wat onder “melk” en “zuivelproducten” wordt verstaan en welke benamingen mogen worden gebruikt. De benaming “melk” en de benamingen voor de andere zuivelproducten mogen niet voor andere dan die producten worden gebruikt.

  • Onder melk wordt uitsluitend verstaan: het product dat normaal door de melkklieren wordt afgescheiden en bij één of meer melkbeurten is verkregen, zonder dat daaraan stoffen worden toegevoegd of verkregen. De benaming “melk” mag in bepaalde gevallen ook worden gebruikt voor melk die een behandeling heeft ondergaan. Die benaming mag ook worden gebruikt samen met één of meer woorden om het type, de kwaliteitsklasse, de oorsprong en/of het voorgenomen gebruik van de melk aan te geven, of om de fysieke behandeling te omschrijven waaraan de melk is onderworpen of de wijzigingen in de samenstelling die de melk heeft ondergaan, mits deze wijzigingen beperkt blijven tot het toevoegen en/of het onttrekken van natuurlijke melkbestanddelen aan de melk.
  • Onder zuivelproducten wordt verstaan: producten die uitsluitend zijn verkregen uit melk. Daarbij mogen stoffen die voor de bereiding ervan noodzakelijk zijn worden toegevoegd, als die stoffen maar niet worden gebruikt voor de volledige of gedeeltelijke vervanging van één van de bestanddelen van de melk.
  • Voor zuivelproducten mogen uitsluitend de volgende benamingen worden gebruikt: wei, room, boter, karnemelk of botermelk, boterolie, watervrij melkvet, kaas, yoghurt, kefir, koemis, viili/fil, smetana, fil, rjaženka, rūgušpiens.

De benamingen mogen ook worden gebruikt samen met één of meer woorden voor het omschrijven van samengestelde producten waarvan geen enkel element de plaats van een bestanddeel van melk inneemt of met dit doel wordt toegevoegd, en waarvan de melk of een zuivelproduct een essentieel bestanddeel is.

Uitzondering mogelijk

Een uitzondering geldt voor producten waarvan de precieze aard op grond van traditioneel gebruik duidelijk is, en/of wanneer duidelijk is dat de benaming bedoeld is om een kenmerkende eigenschap van het product te omschrijven. De producten waarvoor deze uitzondering geldt zijn opgenomen in een besluit van de Commissie. Voor die producten geldt dus dat ze bijvoorbeeld het woord “kaas” mogen bevatten ook al zijn die producten geen zuivelproducten zoals bedoeld in de Verordening. Die lijst bevat in verschillende talen benamingen die gebruikt mogen worden. Die uitzondering geldt voor onder meer voor de Nederlandse benamingen pindakaas, cacaoboter, hamkaas en kokosmelk.

Soyatoo Tofubutter, Pflanzenkäse en Veggie-Cheese

TofuTown.com GmbH (TofuTown) is een bedrijf dat plantaardige levensmiddelen produceert en verkoopt. Deze levensmiddelen zijn met name zuiver plantaardige producten die TofuTown promoot en verkoopt onder benamingen zoals: “Soyatoo Tofubutter”, “Pflanzenkäse”, “Veggie-Cheese” en “Cream”. TofuTown is door Verband Sozialer Wettbewerb eV (VSW), een vereniging die tot doel heeft oneerlijke mededinging te bestrijden, voor de rechter gedaagd, omdat VSW meent dat die benamingen in strijd zijn met het EU-recht voor de benamingen van melk en zuivelproducten. VSW vordert bij de rechter een staking tot gebruik van die benamingen.

TofuTown vindt daarentegen dat de door haar gevoerde benamingen voor de plantaardige producten niet in strijd zijn met het EU-recht. Zij baseert dit op het feit dat de wijze waarop de consument deze benamingen begrijpt de laatste jaren aanzienlijk is gewijzigd. Verder wijst zij erop dat de benamingen zoals “boter” of “cream” niet afzonderlijk gebruikt worden, maar steeds in verbinding met termen die verwijzen naar de plantaardige herkomst van de betrokken producten, zoals “tofuboter” of “rice spray cream”.

De Duitse rechter in deze zaak heeft aan het Hof vragen gesteld over de uitlegging van het EU-recht. Deze vragen komen erop neer of het al dan niet is toegestaan dat de benaming “melk” en de benamingen die aan zuivelproducten zijn voorbehouden worden gebruikt voor zuiver plantaardig producten, en of het uitmaakt of die benamingen worden vervolledigd door verduidelijkende of beschrijvende aanvullingen die wijzen op de plantaardige oorsprong van het betrokken product.

Strikte interpretatie

Het Hof oordeelt dat uit de bewoordingen van de Verordening duidelijk blijkt dat de benaming “melk” in beginsel niet kan worden gebruikt om een zuiver plantaardig product aan te duiden, nu melk een product van dierlijke oorsprong is. De benamingen voor zuivelproducten (boter, room etc.) mogen naar het oordeel van het Hof in beginsel ook niet worden gebruikt om zuiver plantaardige producten te gebruiken. Die benamingen mogen alleen worden gebruikt voor producten die uit melk worden verkregen. Verduidelijkende of beschrijvende aanvullingen die wijzen op de plantaardige oorsprong van een product, zoals “soja” of “tofu” die door Tofutown worden gebruikt, mogen ook niet in combinatie met de benaming “melk” of de andere benamingen worden gebruikt. Dit geldt ook voor reclame voor die producten. De ruimte die de Verordening laat om “melk” of de andere benamingen in combinatie met een ander woord te gebruiken – zie hierboven – geldt namelijk niet voor zuiver plantaardige producten, omdat er überhaupt geen melk in wordt gebruikt.

Het Hof voegt daar nog aan toe dat het Duitse “Sahne” en Franse “Chantily” ook niet mogen worden gebruikt als benaming voor zuiver plantaardige producten: die termen duiden op room die geklutst of opgeklopt kan zijn en mogen dus alleen voor zuivelproducten worden gebruikt.

Uitzondering gaat niet op

De uitzondering in het besluit van de Commissie, die hierboven is genoemd, gaat bovendien niet op voor soja en tofu, omdat deze benamingen niet voorkomen op de lijst met uitzonderingen.

Bij die lijst van uitzonderingen is verder van belang dat voor verschillende EU-landen in de eigen taal is opgenomen welke benamingen bij wijze van uitzondering mogen worden gebruikt. Het Hof oordeelt op dat punt dat als een benaming op de lijst wel voorkomt in de ene taal maar deze niet voorkomt in een andere taal, er geen vertaling mag worden gemaakt om de benaming toch te gebruiken. Een voorbeeld: “crème de riz” komt voor in de lijst in het Frans, maar in het Engels is geen benaming “rice spray cream” of “rice cream”. Dat betekent dat die Engelse termen ook niet mogen worden gebruikt voor producten.

Verstrekkende gevolgen

Het oordeel van het Hof in deze zaak heeft verstrekkende gevolgen. De benaming “melk” en de benamingen die uitsluitend aan zuivelproducten zijn voorbehouden, mogen niet worden gebruikt om een zuiver plantaardig product aan te duiden, tenzij dat product is vermeld op de lijst met uitzonderingen. De vermelding van verduidelijkende of beschrijvende aanvullingen die wijzen op de plantaardige oorsprong van het betrokken product, zoals “Soyatoo Tofubutter” in het geval van TofuTown, maakt dat niet anders. Het verbod om die benamingen te gebruiken geldt voor zowel de afzet als voor de reclame van producten. Voor producenten van zuiver plantaardige producten die onder andere “melk”, “boter” en “room” gebruiken in de namen van hun producten betekent dit dat zij de namen van hun producten moeten gaan aanpassen. Zo kan ook “Sojamelk” niet meer gebruikt worden.

De regelgeving in deze zaak strekt zich specifiek uit over zuivelproducten. Naast deze regelgeving is voor zuivelproducten ook andere regelgeving van belang. Ook voor andere foodproducten geldt een pallet aan nationale en EU-regelgeving. Toepassing daarvan kan in sommige gevallen ingewikkeld zijn. De gevolgen daarvan laat deze zaak goed zien.

Meer informatie

Heeft u vragen over de situatie van uw eigen bedrijf, of heeft u andere food-gerelateerde vragen over bijvoorbeeld claims, etikettering, verpakkingen, neem dan contact op met Ekram Belhadj (T: 038 425 92 07 |
E: ekram.belhadj@nysingh.nl) of Cees Dekker (T: 038 425 92 07 | E: cees.dekker@nysingh.nl). Zij zijn gespecialiseerd in EU Food Law en mededingingsrecht en maken deel uit van onze Markgroep Food & Agri.

Actueel