Voor bedrijven in alle sectoren geldt dat het van belang is dat zij de dawn raid handleidingen bij de hand moeten hebben en ook meer moeten gaan toezien op de toepassing van complianceprogramma’s binnen hun organisaties.

Key takeaways

  • De ACM heeft vandaag bekend gemaakt invallen (dawn raids) in de voedselverwerkingssector te hebben verricht.
  • De ACM vermoedt dat bedrijven zich schuldig hebben gemaakt aan het maken van afspraken over productverdeling, de inkoopprijzen en de verkoopprijzen.
  • De invallen lijken het startschot te zijn van een serie van invallen door de ACM bij bedrijven in verschillende sectoren.
  • Ook de Europese Commissie heeft in de afgelopen tijd verschillende invallen gedaan en ook aangekondigd de komende tijd vol in te zetten op het verrichten van invallen.
  • Voor bedrijven in alle sectoren geldt dat het van belang is dat zij de dawn raid handleidingen bij de hand moeten hebben en ook meer moeten gaan toezien op de toepassing van complianceprogramma’s binnen hun organisaties. Ook is het goed om te beseffen dat invallen, wegens het thuiswerken, mogelijk ook vaker bij werknemers thuis kunnen plaatsvinden.

Inval en vermoeden van kartelvorming in voedselverwerkingssector

Onlangs heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) bij verschillende bedrijven in de voedselverwerkingssector in Nederland (onaangekondigde) invallen – ook wel dawn raids genoemd – gedaan in verband met een vermoeden van overtreding van de mededingingsregels. Ook is met de hulp van een buitenlandse autoriteit een inval gedaan bij een bedrijf in het buitenland. Dit kondigde de ACM vandaag aan.

 

De ACM onderzoekt hierbij een mogelijk kartel in deze sector, waardoor de concurrentie is beperkt. Zo heeft de ACM het vermoeden dat de bedrijven in kwestie onderling geheime afspraken over productverdeling hebben gemaakt. Dit zijn afspraken tussen concurrerende bedrijven waarin wordt bepaald wie welk product gaat maken. De ACM merkt dit aan als verboden afspraken, aangezien elk bedrijf zelfstandig moet bepalen welke producten het gaat produceren. Ook heeft de ACM het vermoeden dat de bedrijven afspraken maken over de inkoopprijs van de landbouwproducten die de bedrijven verwerken en afspraken maken over de verkoopprijs van de producten. Dergelijke afspraken zorgen ervoor dat leveranciers, zoals boeren en tuinders, te weinig krijgen voor producten en afnemers teveel betalen, aldus de ACM.

 

De ACM zal de komende tijd onderzoeken of de mededingingsregels inderdaad zijn overtreden. De mededingingsregels waar het hier om gaat, zijn vastgelegd in artikel 6 van de Mededingingswet en in artikel 101 Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU). Als de ACM een overtreding vaststelt, kan zij boetes opleggen aan de betrokken bedrijven. Boetes kunnen oplopen tot 10% van de wereldwijde omzet van een bedrijf, en kunnen vanwege bijkomende omstandigheden in sommige gevallen nog hoger uitvallen.

 

Opvallend is dat de ACM in 2019 al invallen heeft gedaan bij verschillende grote handelaren in de agrarische sector. Ook hier had de ACM het vermoeden dat er verboden afspraken waren gemaakt over de inkoopprijs die deze handelaren aan boeren betalen. De ACM geeft aan dat dit onderzoek nog loopt.

Serie van invallen in het verschiet

In oktober 2021 kondigde de bestuursvoorzitter van de ACM, Martijn Snoep, al aan dat de ACM weer vaker bij bedrijven zou binnenvallen. Vanwege de coronapandemie waren dergelijke invallen vrijwel volledig opgeschort, maar nu lijkt de ACM de aandacht weer vol te richten op het onderzoek ter plekke bij bedrijven. De inval waarover vandaag is bericht lijkt dan ook het startschot te zijn van een serie van bedrijfsinvallen die de ACM in de planning heeft staan.

 

En niet alleen de ACM zal zich weer richten op het doen van bedrijfsinvallen. Ook de Europese Commissie kondigde in oktober 2021 aan de komende tijd een volle agenda met invallen te hebben. Zo heeft de Commissie dit jaar al invallen verricht bij een bedrijf actief in de sector van de productie en distributie van kleding, bij bedrijven actief in de houtpulpsector en bij een farmaceutisch bedrijf actief in diergezondheid in België. Op 23 november 2021 heeft de Commissie ook een inval gedaan bij een bedrijf in de defensiesector.

 

Tijdens de aankondiging van de geplande serie van invallen heeft de Commissie ook aangegeven zich niet alleen te richten op de klassieke kartels die zich bezig houden met prijs- en marktverdelingsafspraken. Zo zal de Commissie zich onder andere ook gaan richten op zogeheten koperskartels, waarbij afspraken worden gemaakt over de inkoopprijs, en kartels waarin loonafspraken of “no-poach” afspraken worden gemaakt.

Goede voorbereiding essentieel bij dawn raids

Bedrijven doen er dus goed aan om zich te realiseren dat de mededingingsautoriteiten weer druk bezig zijn met het doen van bedrijfsinvallen. Het opnieuw bestuderen van de dawn raid handleidingen, het toezien op de invulling en naleving van compliance-programma’s en het inwinnen van advies over de gang van zaken en rechten en plichten tijdens een inval, is dan ook van groot belang.

 

Hierbij is het goed om te realiseren dat de ACM ook de bevoegdheid heeft invallen te doen bij de woningen van werknemers. Wegens het vele thuiswerken zal de ACM ook hier vaker invallen kunnen doen, en niet meer hoofdzakelijk op “het kantoor”.

 

Het dawn raid team van Nysingh heeft bedrijven bijgestaan in meer dan 30 onderzoeken van de ACM en Europese Commissie en kan u hierin dan ook goed adviseren.