De Tijdelijke kaderregeling voor staatssteun als gevolg van de COVID-19 uitbraak is door de Europese Commissie uitgebreid.

Key takeaways

  • De Tijdelijke kaderregeling voor staatssteun als gevolg van de COVID-19 uitbraak is door de Europese Commissie uitgebreid met twee nieuwe categorieën: achtergestelde leningen en herkapitalisatiesteun. Het totaal aantal steuncategorieën komt daarmee uit op 11.
  • Voor achtergestelde leningen moeten rentes in rekening worden gebracht die hoger zijn dan die voor senior leningen, afhankelijk van de grootte van de onderneming. Ook de hoogte van de achtergestelde lening is nader bepaald.
  • Herkapitalisatiesteun kan bestaan uit de verstrekking van kapitaal, inzet van hybride kapitaalinstrumenten of een combinatie daarvan. Vanwege de gevolgen van herkapitalisatiesteun voor de concurrentieverhoudingen, zijn er strikte voorwaarden verbonden aan de verlening daarvan, zoals op het gebied van de noodzaak van de steun, de omvang van de steun en overnames door gesteunde bedrijven. Ook de uitkering van dividenden en de beloning van het management is beperkt.
  • Naast de Tijdelijke kaderregeling zijn er voldoende andere mogelijkheden te vinden in de staatssteunregels die een basis bieden voor goedkeuring van steun door overheden.

Staatssteun en de Tijdelijke kaderregeling

Verlening van steun door overheden moet tijdens de coronacrisis nog steeds in overeenstemming met de staatssteunregels plaatsvinden. Die regels zijn flexibel en bieden veel mogelijkheden tot steunverlening aan bedrijven. In sommige gevallen zal steun voorafgaand aan de verlening daarvan bij de Europese Commissie voor goedkeuring aangemeld moeten worden. Zoals in onze eerdere updates is vermeld is de Commissie welwillend in het spoedig afhandelen van meldingen van staatssteun in verband met de COVID-19 uitbraak.

 

In maart heeft de Commissie de ‘Tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de huidige covid-19-uitbraak’ (Tijdelijke kaderregeling) vastgesteld. Daarin is bepaald onder welke voorwaarden aan te melden steun die gerelateerd is aan de COVID-19 uitbraak, zal worden goedgekeurd.

 

Naast deze kaderregeling zijn er verder andere mogelijkheden die een basis bieden voor goedkeuring van steun. Zo kan een aanmelding ook afgehandeld worden op grond van bijvoorbeeld artikel 107, lid 2, van het Verdrag, dat de Commissie heeft gebruikt voor goedkeuring van de allereerste COVID-19 steunmaatregel of het algemene artikel 107, lid 3, sub c, van het Verdrag.

Tweede wijziging

De tweede wijziging van de Tijdelijke kaderregeling is inmiddels een feit. In onze eerdere updates https://www.nysingh.nl/actueel/tijdelijke-kaderregeling-voor-staatssteun-tijdens-coronacrisis/, https://www.nysingh.nl/actueel/covid-19-en-noodsteun-mogelijkheden-staatssteun/ zijn wij ingegaan op de steunmogelijkheden aan de bedrijven die de Tijdelijke kaderregeling en artikel 107 van het Verdrag bieden. Bij de eerste wijziging van de Tijdelijke kaderregeling begin april zijn steuncategorieën toegevoegd aan die regeling en zijn andere wijzigingen doorgevoerd, zie onze update https://www.nysingh.nl/blog/ruimere-mogelijkheden-voor-overheidssteun-tijdens-covid-19/5 hierover.

 

De Commissie constateert dat door de financiële problemen waar bedrijven door de COVID-19 uitbraak mee te maken hebben, het eigen vermogen van bedrijven vermindert en dat zij minder mogelijkheid hebben om op de markten krediet te krijgen. Ook dit kan een negatieve impact hebben op de hele EU-economie, omdat bedrijven die anders financieel levensvatbaar waren gebleven failliet zouden kunnen gaan. Om de bedrijvigheid te stimuleren maakt de Commissie in de Tijdelijke kaderregeling nu ook – door middel van de tweede wijziging – ruimte voor overheden om steun aan bedrijven te verlenen in de vorm achtergestelde leningen, kapitaal en hybride kapitaalinstrumenten. De kaderregeling is daarnaast ook op bestaande onderdelen onder meer aangevuld en verduidelijkt.

Steuncategorieën Tijdelijke kaderregeling

De steuncategorieën die onder de Tijdelijke kaderregeling vallen zijn de volgende, zie voor een toelichting hierop onze hiervoor genoemde updates:

  1. Steun in de vorm van subsidies, terugbetaalbare voorschotten, belastingvoordelen of een ander vorm, met een maximum van € 800.000
  2. Steun in de vorm van garanties voor leningen
  3. Steun in de vorm van gesubsidieerde rentes voor leningen
  4. Steun in de vorm van garanties en leningen via banken of andere financiële instellingen
  5. Kortlopende exportkredietverzekeringen
  6. Investeringssteun voor onderzoek en ontwikkeling relevant voor COVID-19
  7. Investeringssteun voor test- en opschalingsinfrastructuur
  8. Investeringssteun voor de productie van COVID-19 relevante producten
  9. Steun in de vorm van betalingsuitstel voor belastingen en/of opschorting van betaling van sociale premies van werkgever
  10. Steun in de vorm van loonsubsidies voor werknemers om ontslagen tijdens de COVID-19-uitbraak te vermijden

Daaraan zijn door de tweede wijziging toegevoegd:

  • Steun in de vorm van achtergestelde leningen, die onderdeel wordt van categorie 3.
  • Steun in de vorm van herkapitalisatie, dit wordt steuncategorie 11.

Achtergestelde leningen

Voor het verstrekken van achtergestelde leningen aan bedrijven gelden dezelfde voorwaarden als voor categorie 3. Aangezien bedrijven door achtergestelde leningen meer mogelijkheden krijgen om senior leningen aan te trekken, moet steun in de vorm van achtergestelde leningen voldoen aan aanvullende voorwaarden. Er dient een hogere rente voor de achtergestelde lening dan voor een senior lening in rekening te worden gebracht door de overheid. De Commissie gaat daarbij uit van de tabel in de Tijdelijke kaderregeling voor senior leningen met daarbovenop een opslag van 2% voor grote bedrijven en een opslag van 1,5% voor MKB. De rente voor een achtergestelde lening voor een groot bedrijf varieert daarmee tussen de 2,5% en 4% en tussen de 1,75% en 2,5% voor een MKB-bedrijf. Daarnaast moet het bedrag van de achtergestelde lening lager zijn ten opzichte van senior leningen, waarbij voor grote bedrijven andere bedragen gelden dan voor MKB. Als het bedrag hoger is dan bepaald, moet worden voldaan aan de voorwaarden voor herkapitalisatiemaatregelen uit de Tijdelijke kaderregeling.

Herkapitalisatie

Herkapitalisatiesteun die onder de Tijdelijke kaderregeling valt, bestaat uit:
a) Kapitaal
b) Hybride kapitaalinstrumenten
c) Een combinatie van kapitaal en hybride kapitaalinstrumenten

 

De Commissie maakt duidelijk dat herkapitalisatiesteun alleen mogelijk is als er geen andere proportionele maatregelen getroffen kunnen worden en aan strikte voorwaarden wordt voldaan, omdat deze vorm van steun de concurrentie tussen bedrijven aanzienlijk verstoort. Herkapitalisatiesteun mag de vorm hebben van een steunregeling of individuele steun. Wanneer op basis van een steunregeling steun boven de € 250 miljoen wordt verstrekt, zal – zelfs als de steunregel is goedgekeurd – die steun ook nog separaat voor goedkeuring moeten worden aangemeld bij de Commissie.

 

De overheid die steun wil verstrekken, zal ten aanzien van de voorwaarden die de Commissie stelt aan herkapitalisatiesteun moeten aantonen dat daaraan is voldaan. De voorwaarden zijn de volgende:

  • Noodzaak, geschiktheid en omvang van de maatregel
    Herkapitalisatiesteun mag alleen worden verleend aan bedrijven die anders hun activiteiten moeten staken of tegen uitzonderlijke moeilijkheden aanlopen om hun activiteiten voort te zetten. Het moet voorts in het gemeenschappelijk belang zijn om de steun te verstrekken, bijvoorbeeld om sociale problemen en marktfalen als gevolg van een aanzienlijk verlies van werkgelegenheid, de verdwijning van een innovatief of systeemrelevant bedrijf of het risico op verstoring van een belangrijke dienstverlening te vermijden. Die bedrijven mogen niet in staat zijn om op de markt financiering tegen acceptabele voorwaarden aan te trekken. Het bedrag van de steun moet verder beperkt zijn tot het minimum dat nodig is om het bedrijf levensvatbaar te houden en mag niet verder gaan dan nodig is om de kapitaalstructuur van het bedrijf van voor de coronacrisis te herstellen. Van belang is ook dat het bedrijf in kwestie op 31 december 2019 niet reeds in financiële moeilijkheden mocht zijn.
  • Voldoende vergoeding voor de overheid
    Tegenover de risico’s die de overheid loopt door het verstrekken van herkapitalisatiesteun moet voldoende vergoeding staan aan de overheid door het gesteunde bedrijf. Om te garanderen dat de steun een tijdelijk karakter heeft, moet het vergoedingsmechanisme het begunstigde bedrijf en/of de eigenaren aanzetten tot het uitkopen van de aandelen die de overheid door middel van de staatssteun heeft verworven. De Commissie gaat verder voor kapitaal en hybride kapitaalinstrumenten afzonderlijk in op de specifieke eisen die gelden.
  • Beperkingen gedrag op de markt
    De Commissie hecht eraan dat bedrijven die overheidssteun krijgen geen handelingen verrichten die de concurrentie aanzienlijk kunnen verstoren. Zo moet de steunverlenende overheid voorwaarden stellen aan het gedrag van te steunen bedrijven die meer dan € 250 miljoen omzet hebben en aanzienlijke marktmacht hebben, waarbij kan worden aangesloten bij de remedies die we kennen uit het concentratietoezicht. Ook worden de mogelijkheden voor overnames door gesteunde bedrijven begrensd.
  • Verbod op kruissubsidiëring
    De herkapitalisatiesteun mag niet worden gebruikt voor kruissubsidiëring van economische activiteiten van geïntegreerde bedrijven die vóór 31 december 2019 al financiële moeilijkheden hadden. Om het verbod op kruissubsidiëring te waarborgen moeten geïntegreerde bedrijven afzonderlijke boekhoudingen.
  • Geen uitkering dividenden
    Tot de volledige exit van de overheid uit het kapitaal van het bedrijf, geldt voor dat bedrijf een verbod op de uitkering van dividenden en de terugkoop van aandelen.
  • Beperking beloningen
    Totdat ten minste 75% van de herkapitalisatie is afgelost, geldt een beperking voor de beloning van het management van het bedrijf: die mag niet hoger zijn dan de vaste beloning die gold op 31 december 2019. Het uitkeren van bonussen is bovendien verboden.
  • Exitstrategie en herstructurering
    Wanneer het begunstigde bedrijf geen MKB is en de overheid meer dan 25% van het kapitaal verkrijgt door de herkapitalisatiesteun, moet het bedrijf een geloofwaardige exitstrategie opstellen voor terugtrekking van de overheid, tenzij de deelneming van de overheid binnen 12 maanden onder de 25% wordt gebracht. Als zes jaar na de herkapitalisatie van beursgenoteerde bedrijven, of zeven jaar voor andere bedrijven, de deelneming van de overheid niet onder de 15% uitkomt, zal een herstructureringsplan voor een gesteund bedrijf bij de Commissie moeten worden aangemeld.
  • Rapportage en publicatie
    Er gelden verschillende rapportage- en publicatieverplichtingen voor zowel het gesteunde bedrijf als voor de overheid. Zo moeten bijvoorbeeld bedrijven die geen MKB zijn, informatie publiceren over het gebruik van de ontvangen steun, onder meer over de wijze waarop de ontvangen steun de activiteiten van het bedrijf ondersteunt in overeenstemming met de EU-verplichtingen en nationale verplichtingen met betrekking tot de groene en digitale transformatie. Daarbij gaat het ook om de doelstelling van de EU om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Overheden moeten onder meer informatie over verleende herkapitalisatiesteun publiceren op een bepaalde website.