Het langverwachte wetsvoorstel tot wijziging van de Wet Markt & Overheid (onderdeel van de Mededingingswet) gaat er nu toch komen.

Op 26 november jl. heeft het ministerie van EZK aangekondigd dat het wetsvoorstel om de Wet Markt & Overheid aan te scherpen naar de Tweede Kamer zal worden gestuurd. Het huidige probleem bij de Wet Markt & Overheid zit – kort gezegd – bij algemeen belang besluiten die overheden nemen om niet de integrale kosten door te hoeven berekenen als zij economische activiteiten verrichten.

Oneerlijke concurrentie

De wet beoogt om oneerlijke concurrentie door de overheid (en overheidsbedrijven) te voorkomen. In die wet zijn daarom verschillende verplichtingen opgenomen waaraan overheden, bijvoorbeeld gemeenten en provincies, zich dienen te houden wanneer zij economische activiteiten verrichten of bij een overheidsbedrijf betrokken zijn. Een van de verplichtingen die in de praktijk een grote rol speelt, is de verplichting om de integrale kosten door te berekenen bij het verrichten van een economische activiteit. Daarbij kan gedacht worden aan de exploitatie van vastgoed.

Algemeen belang besluit

Een uitzondering op die verplichting bestaat als de economische activiteit in het algemeen belang plaatsvindt. Daarvoor is vereist dat de overheid in kwestie een algemeen belang besluit vaststelt. Uit de evaluatie van de wet, die het ministerie van EZK een aantal jaren geleden heeft laten uitvoeren, blijkt onder meer dat de wijze waarop overheden de algemeen belanguitzondering toepassen het effect van die wet ondergraaft. Het komt er in het kort op neer dat veel algemeen belang besluiten zijn genomen zonder dat een gedegen motivering (bijvoorbeeld waarom sprake is van een algemeen belang en marktfalen) en een zorgvuldige belangenafweging (waarbij de belangen van concurrerende ondernemers worden meegenomen) heeft plaatsgevonden. Uit de rechtspraak blijkt inmiddels overigens duidelijk dat een besluit een deugdelijke motivering vergt, omdat het anders in strijd is met de Awb. Zie in verband met de verlenging van de looptijd van de Wet Markt & Overheid ook een van onze eerdere blogs hierover.

Aanscherping

In het bericht van het ministerie van EZK van 26 november jl. is tegen deze achtergrond aangegeven: “Door de gewijzigde wet Markt en Overheid moeten overheden uniform en daarmee transparanter gaan motiveren waarom ze een activiteit zonder de gedragsregels willen aanbieden. Ze moeten bijvoorbeeld de gevolgen voor bedrijven zichtbaar maken. Ondernemers krijgen daarnaast meer inspraak vooraf, omdat een openbaar aangekondigde consultatie verplicht wordt. Ook wordt een evaluatiebepaling toegevoegd aan de wet zodat verleende uitzonderingen achteraf kunnen worden heroverwogen. Evaluaties leiden tot een besluit waar tegen bezwaar en beroep mogelijk is.”

Vervolg

De inhoud van het wetsvoorstel moet nog bekendgemaakt worden. Duidelijk is dat er aanzienlijke implicaties zullen zijn voor overheden. In volgende blogs volgen we de voortgang met betrekking tot het wetsvoorstel, alsmede de gevolgen voor de praktijk.