Een zaak beperkt zich niet altijd tot één rechtsgebied. Wij dus ook niet.

Afschaffing van de ambtenarenstatus! Zou het echt zover komen?

2011

Medium

Nysingh Nieuws 2011|1

Wel als het ligt aan de kamerleden Koçer Kaya (D66) en Van Hijum (CDA), gezien het initiatiefwetsvoorstel “Normalisering rechtspositie ambtenaren” dat zij onlangs indienden. En zij hebben de politieke wind mee want ook in het laatste regeerakkoord is het voornemen opgenomen om het verschil tussen het ambtenarenrecht en het civiele arbeidsrecht op te heffen.
Het is de bedoeling de rechtspositie van ambtenaren gelijk te maken aan die van een werknemer in het bedrijfsleven. Enkele bijzondere aspecten die verbonden zijn aan het ambtenaarschap (zoals bijvoorbeeld regels over integriteit) worden apart geregeld. De ambtenaar blijft dus bestaan, maar zijn rechtspositie wijzigt drastisch, als het wetsvoorstel het haalt.

Wat houdt het voorstel concreet in?

De eenzijdige aanstelling van ambtenaren zal vervallen. Er komt een tweezijdige arbeidsovereenkomst die hij op gelijkwaardige voet sluit met zijn overheidswerkgever. En hoewel ook nu partijen het in de praktijk vooraf wel eens moeten zijn over de inhoud van de eenzijdige aanstelling door het bevoegde gezag, heeft dit grote gevolgen. Civiele arbeidsrechtelijke regels en procedures (BW) gaan dan gelden voor de ambtelijke arbeidsverhouding en de arbeidsvoorwaarden moeten worden vastgelegd in echte CAO’s. Tevens zal de ambtenaar voor rechtsbescherming zijn aangewezen op de burgerlijke rechter.
Wezenlijke verschillen dus met ingrijpende gevolgen. Reden genoeg voor Nysingh en overheidswerkgevers om de politieke discussie nauwlettend te volgen. Een goed moment ook om een eerste inschatting te maken van de voor- en nadelen van dit wetsvoorstel.

Welke kans maakt dit wetsvoorstel?

Het blijft natuurlijk koffiedik kijken. Emoties spelen mee en de gevolgen zijn ingrijpend. Een vlot wetgevingstraject valt niet echt te verwachten, gezien ook de geplande inwerkingtreding per 2015. Het politieke klimaat is het wetsvoorstel echter gunstig gezind en dit vergroot de kans van slagen. Tegenstanders wijzen met name op de kosten (denk hierbij aan het omscholen van medewerkers, het aanpassen van regelingen en systemen etc.) van de gehele operatie versus voorgenomen bezuinigingen en stellen dat het wetsvoorstel nauwelijks verbeteringen zal brengen voor de huidige praktijk.
Feit is dat de overheidswerkgever die zijn zaakjes (dossiers) goed op orde heeft, met het huidige systeem goed kan werken, al zien wij echter, vanuit onze praktijk, dat veel werkgevers daar toch moeite mee hebben. Grootste probleem van het huidige systeem is dat het de verhoudingen met de ambtenaar danig verjuridiseert en het zeer hoge eisen aan de organisatie, het management en haar adviseurs stelt. Een (procedure)fout is helaas snel gemaakt. Elk besluit kan worden aangevochten waardoor hoge eisen aan motivering en zorgvuldigheid worden gesteld. Op zichzelf een goed uitgangspunt, maar het kan van de hoofdzaak afleiden en ertoe leiden dat men de zaak laat rusten vanwege de “rompslomp en onevenredige tijdsinspanning”. Hiermee is niemand gebaat. Het aanspreken op gedrag en functioneren verbetert de kwaliteit en het functioneren van de dienst. Het bespreken van het functioneren en begeleiden bij verbetering stimuleert en motiveert de ambtenaar.
De mogelijkheid voor een ambtenaar om tegen elke beslissing van zijn baas bezwaar te maken, maakt het bereiken van het doel lastig. Het valt de ambtenaar overigens niet te verwijten nu het systeem hem ook dwingt om direct in bezwaar te gaan. Hij verliest anders het recht om later in het geweer te komen. Een poging om bijvoorbeeld het functioneren bespreekbaar te maken kan zo al snel leiden tot een escalatie. Het risico op zeer lang slepende dossiers en procedures ligt zeker op de loer, waarbij het uithoudingsvermogen van met name de organisatie maar ook van de medewerker danig op de proef wordt gesteld.
In onze praktijk zien we dat ook terug. Cliënten ervaren de omgang met personele kwesties als lastig en kloppen zeer regelmatig bij ons aan om slepende dossiers of een impasse in een arbeidsconflict op te lossen.

Hoe voorkom je langslepende kwesties, teleurstelling en onnodige kosten?

  • Door kennis van de rechtspositie en procedures
  • Door tactisch en strategisch handelen
  • Door het overzien van de mogelijkheden
  • Door het varen van een duidelijke – en wat ons betreft- scherpe koers

Kwesties waarbij het slechts gaat om twistpunten met een relatief gering belang zullen in het bedrijfsleven niet snel tot een juridische procedure leiden. Het cultuurverschil is op dit vlak groot en daarom kunnen we ons het hoofddoel van het wetsvoorstel, dejuridisering van de ambtelijke arbeidsverhouding, zeker vinden.
Overigens valt te voorzien dat ook na wetswijziging de arbeidsverhouding met de ambtenaar een eigen karakter en rechtspositieregeling zal behouden. Daardoor zal het civiele arbeidsrecht voor ambtenaren lang een ambtelijke karakter behouden. Het is dan de kunst om de voordelen van beide rechtssystemen te benutten. Uw voordeel daarbij is dat Nysingh op zowel ambtelijk als civiel arbeidsrechtelijk terrein ruime ervaring heeft opgebouwd. We gaan daarom graag samen met u de uitdaging van eventuele wijzigingen aan. We houden u op de hoogte!

Publicaties