Technologie in de zorg: een blik op de toekomst tijdens ons 150-jarig jubileum

Technologie in de zorg: meer dan gadgets

Eveline Wouters trapte af met een metafoor: technologie in de zorg is als een bruidstaart. Een mooie, gelaagde taart waarin elk ingrediënt zorgvuldig moet passen en waarin de lagen samen één geheel vormen. “Verkeerde verwachtingen zijn een slechte basis,” zei Eveline. Dat geldt ook voor technologie. We zijn gewend geraakt aan de gedachte dat technologie alle problemen kan oplossen, maar juist in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg is het veel complexer. Technologie moet aansluiten bij de behoeften van mensen en bij de context waarin het wordt gebruikt.

Technologie in de zorg is een breed begrip. Het gaat over hightech operatierobots en medische beeldvorming, maar ook over e-healthtoepassingen, apps, virtual reality in de dementiezorg of hulpmiddelen zoals trapliften. E-healthtoepassingen, zoals het thuis monitoren van hartproblemen, zijn in de praktijk vaak moeilijker te implementeren. Er is een goede organisatie nodig — bijvoorbeeld tussen patiënt, het callcenter waar alle data binnenkomen, de medisch of verpleegkundig specialist en de eerste lijn — en goede afspraken waar actie moet worden ondernomen bij afwijkingen. Dat vraagt om vertrouwen, samenwerking en een andere manier van werken. Dat anders werken heeft te maken met wederzijds begrip en respect voor waarden en belangen van alle betrokken partijen.

Waarde toevoegen met technologie: de praktijk bij ASVZ

Sebastiaan ten Hove nam het stokje over en bracht de theorie naar de praktijk bij ASVZ en liet zien hoe technologie kan bijdragen aan menselijke waarden en zelfstandigheid. ASVZ werkt vanuit het Triple C-model, waarin menswaardigheid en menselijke behoeften centraal staan. Dertig jaar geleden werd probleemgedrag vaak aangepakt door cliënten op te sluiten of met meerdere begeleiders tegelijk in te grijpen. Nu ziet men probleemgedrag als een signaal van onvervulde behoeften.

Een mooi voorbeeld hiervan is de beeldzorgcentrale. Deze vervangt de vaste begeleider niet, maar ondersteunt de bestaande relaties via een gespreksmodel, geïnspireerd op de kindertelefoon. De centrale werkt als een soort stressbuffer: vragen worden teruggelegd bij de cliënt, bijvoorbeeld “Heb je dit wel eens eerder meegemaakt?”, zodat zelfvertrouwen groeit en zelfstandigheid vanzelf volgt. Daarbij stelt ASVZ zichzelf steeds de vraag wie eigenlijk wil dat een cliënt zelfstandig wordt: de cliënt zelf of de organisatie? Hun conclusie is duidelijk: zelfstandigheid ontstaat alleen als er vertrouwen wordt gegeven en daaruit volgt zelfvertrouwen en initiatief.

Een ander innovatief voorbeeld is de slimme sok. Deze meet stress bij cliënten en wordt bewust alleen in de beginfase diagnostisch ingezet, niet dagelijks. Zo blijft aandacht eerlijk verdeeld en blijft kritisch denken centraal staan.

Door technologie op deze manier te gebruiken, keert ASVZ steeds terug naar de kern: wat drijft ons, wat is onze visie op zorg, wat zijn onze waarden en hoe kunnen we zelfstandigheid bij cliënten echt ondersteunen. Technologie ondersteunt relaties en groei, maar vervangt nooit de menselijke maat.

De kern van succes

Wat de sessie duidelijk maakte, is dat innovatie in de zorg meer vraagt dan de nieuwste gadgets. Het gaat om waarden, samenwerking en context. Technologie werkt pas echt wanneer iedereen begrijpt wat het doel is, welke waarde het toevoegt en hoe het past bij de mensen die ermee werken en voor wie het bedoeld is.

De focus verschuift van “hoe kunnen we technologieën beter implementeren en opschalen in de zorgpraktijk?” naar “hoe kan aan de zorgpraktijk voor iedereen waarde toegevoegd worden door middel van technologie?”

Conclusie

Technologie kan de zorg mooier, veiliger en effectiever maken, maar alleen als deze past bij je organisatiewaarden: is het betekenis gevend, invloed vergrotend en gehechtheid bevorderend. Zoals Eveline Wouters liet zien, is technologie in de zorg als een bruidstaart: gelaagd, zorgvuldig opgebouwd en gebaseerd op waarden. En zoals Sebastiaan ten Hove toonde, kan technologie pas echt waardevol zijn wanneer ze de menswaardigheid ondersteunt in plaats van vervangt.

Hoe Nysingh zorgorganisaties begeleidt bij technologische innovatie

Ook binnen Nysingh herkennen we de vragen die spelen rondom technologie in de zorg. Regelmatig krijgen wij van zorgorganisaties vragen over de aansprakelijkheid bij de inzet van technologische innovaties, zoals AI-instrumenten die diagnoses ondersteunen. De uitkomst van zo’n juridisch advies is vaak medebepalend voor de daadwerkelijke inzet van een innovatie.

Eveline Schmitt – Hoogeterp, Advocaat en partner bij Nysingh: “Wat mij is bijgebleven van deze sessie is dat het niet gaat om het hebben van de meest verbluffende gadgets, maar om het vasthouden aan de kernwaarden van je organisatie, waarin de patiënt centraal staat. Dat kan betekenen dat prachtige wearables juist niet op dagelijkse basis bij iedere patiënt worden ingezet, omdat de zorgverleners dan met name reactief acteren op patiënten die via die wearables afwijkende waarden tonen. Dat is uiteindelijk niet wat je moet willen als zorginstelling, want iedere patiënt verdient gelijke zorg en aandacht.

De week na het kennisevent zei één van onze vaste cliënten dat hij de insteek van de sessie zo goed vond, dat hij met een andere blik was gaan kijken naar de innovaties die voorbijkomen en waar de instelling op dat moment mee bezig was. De inzet van technologie kan een grote en waardevolle bijdrage leveren aan de zorg, maar het is belangrijk kritisch te blijven bij de daadwerkelijke inzet. Als dan wordt besloten tot de inzet van zo’n middel, komt men pas toe aan de juridische vraag. Daarbij zijn wij uiteraard graag bereid om onze cliënten te ondersteunen.”

Wilt u meer weten over hoe Nysingh organisaties in de zorgsector ondersteunt bij innovatie en juridische vraagstukken? Neem contact met ons op.