Op 19 maart jl. gaven onze specialisten Nadie Thorborg en Jelle Cosijnse een webinar over de warmtetransitie en de snel veranderende juridische instrumenten voor gemeenten en andere overheden. Met meer dan 100 aanmeldingen bleek opnieuw hoe actueel en urgent dit onderwerp is. Centraal stond het zogenoemde collectieve spoor: de ontwikkeling van warmtenetten en de regierol van gemeenten bij het stap voor stap aardgasvrij maken van wijken. De kernboodschap? Gemeenten doen er goed aan zich nu al voor te bereiden op deze regierol en alles wat daarbij komt kijken, om zo in de toekomst daadkrachtig te kunnen handelen.
Gemeentelijke regie met de Wet collectieve warmte (Wcw)
In het eerste deel van het webinar bespraken we de Wet collectieve warmte (Wcw). Deze wet vervangt de huidige Warmtewet en moet de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten versnellen, met extra waarborgen voor betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid.
De Wcw geeft gemeenten een sleutelrol. Zo kunnen zij warmtekavels vaststellen en een warmtebedrijf of warmtegemeenschap aanwijzen – vaak met een publiek karakter. Daarmee krijgen gemeenten meer grip op hoe de lokale warmtevoorziening wordt ingericht.
De aanwijsbevoegdheid
Vervolgens gingen we in op de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en het bijbehorende Besluit (Bgiw). Deze regelgeving biedt gemeenten concrete juridische instrumenten om de wijkgerichte aanpak (uiteindelijk) vast te leggen in het omgevingsplan. De eerste stap in dat proces is het vaststellen van een warmteprogramma, dat naar verwachting uiterlijk op 31 december 2027 gereed moet zijn. Een belangrijk instrument uit de Wgiw en het Bgiw is de aanwijsbevoegdheid: gemeenten kunnen gebieden aanwijzen waar het gebruik van aardgas op termijn stopt. Denk bijvoorbeeld aan een wijk waar vanaf een bepaalde datum alleen nog gebruik mag worden gemaakt van een collectief warmtenet of een andere duurzame warmteoplossing.
Wat gemeenten nu al kunnen doen
Tot slot stonden we stil bij de belangrijkste invoeringsmomenten en de vraag wat gemeenten ter voorbereiding nu al kunnen doen. Belangrijke stappen zijn onder andere:
- Het in kaart brengen van bestaande initiatieven, zoals warmtenetten en lokale samenwerkingen;
- Het tijdig betrekken van bewoners, gebouweigenaren, uitvoerders en andere stakeholders; en
- Het voorbereiden van de beleidskeuzes die later landen in het warmteprogramma, uitvoeringsplan en het omgevingsplan.
Juist in de voorbereidingsfase kunnen gemeenten het verschil maken door vroegtijdig richting te kiezen en lokaal draagvlak te organiseren.
Meer weten?
Wilt u meer weten over de Wet collectieve warmte? In een eerder blogbericht gaan wij uitgebreid in op de inhoud, werking en gevolgen van deze wet. Ook over de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie en het bijbehorende besluit hebben wij eerder gepubliceerd.
Vragen of sparren?
Heeft u vragen over de (voorbereiding op de) nieuwe wetgeving of over de juridische inrichting van de wijkgerichte aanpak? Of bent u benieuwd naar wat wij voor uw organisatie kunnen betekenen? Neem gerust contact op met een van onze specialisten. Wij denken graag met u mee.
