De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) geldt inmiddels al jaren. Toch zien wij in de praktijk nog geregeld dat zorgaanbieders hun klachtenprocedure niet volledig op orde hebben. Er is bijvoorbeeld wel informatie op de website over waar een cliënt met een klacht terecht kan, maar een schriftelijke klachtenregeling ontbreekt. Of er is wel een regeling, maar deze voldoet niet aan alle wettelijke eisen.
Een schriftelijke klachtenregeling is verplicht
Een zorgaanbieder die zorg verleent waarop de Wkkgz van toepassing is, moet een schriftelijke klachtenregeling opstellen die rekening houdt met de aard van de zorg en de categorie cliënten aan wie zorg wordt verleend. De regeling moet bovendien op een geschikte manier onder de aandacht van cliënten en hun vertegenwoordigers worden gebracht.
Alleen op de website vermelden dat een cliënt een klacht kan indienen bij de klachtenfunctionaris is niet hetzelfde als het hebben van een klachtenregeling. In de regeling moet namelijk duidelijk zijn geregeld hoe de opvang en afhandeling van klachten daadwerkelijk is georganiseerd. Bij het vaststellen van de regeling moet bovendien de cliëntenraad worden betrokken.
Wie kan een klacht indienen en waarover?
Wie een klacht kan indienen en waarover, verdient aandacht in de regeling. De Wkkgz bepaalt dat over een gedraging jegens een cliënt in het kader van de zorgverlening schriftelijk kan worden geklaagd door:
• de cliënt;
• een nabestaande van een overleden cliënt; of
• een vertegenwoordiger van de cliënt.
Daarnaast kan iemand klagen over de weigering van de zorgaanbieder om hem of haar als vertegenwoordiger van de cliënt te beschouwen.
Het is verstandig om bij ontvangst van een klacht meteen vast te stellen wie klaagt en in welke hoedanigheid. Zeker wanneer bijvoorbeeld een familielid namens een cliënt klaagt, is die vraag relevant.
Een zorgaanbieder kan er in de klachtenregeling voor kiezen om ruimere mogelijkheden te bieden om een klacht in te dienen dan waartoe de Wkkgz verplicht. Dat kan, maar wees u zich daarvan bewust. De reikwijdte van de eigen klachtenregeling is dan immers ruimer dan de wettelijke klachtenregeling. Leg daarom duidelijk vast wie volgens de regeling als klager kan optreden, waarover kan worden geklaagd en welke procedure daarop van toepassing is.
Een klachtenfunctionaris is verplicht
De Wkkgz verlangt daarnaast dat de zorgaanbieder één of meer geschikte personen aanwijst die klagers gratis adviseren en bijstaan bij het formuleren van een klacht en bij het onderzoeken van de mogelijkheden om tot een oplossing te komen. Ook moet deze persoon de klachtenregeling waar mogelijk mondeling toelichten. De zorgaanbieder moet waarborgen dat deze functie onafhankelijk kan worden uitgevoerd. Het Uitvoeringsbesluit Wkkgz werkt dit verder uit.
De klachtenregeling moet waarborgen dat deze persoon:
• niet betrokken is bij de kwestie waarop de klacht betrekking heeft;
• zich richt op een zo bevredigend mogelijke oplossing van de klacht, en
• zijn of haar werkzaamheden vrij kan uitvoeren volgens de wet, professionele normen en taakomschrijving, zonder inmenging van de zorgaanbieder.
Van klacht tot oordeel: hoe richt u de procedure in?
De Wkkgz schrijft niet tot in detail voor hoe het onderzoek van de klacht eruit moet zien. Er is dus ruimte om een klachtenprocedure in te richten die past bij de organisatie. Zo werkt de ene zorgaanbieder bijvoorbeeld met een klachtencommissie, terwijl bij een andere zorgaanbieder de klacht rechtstreeks door de Raad van Bestuur wordt beoordeeld. Van belang is dat de gekozen werkwijze voldoet aan de wettelijke eisen en aansluit bij de eigen klachtenregeling.
De wettelijke uitgangspunten zijn wel duidelijk. Een klacht moet zorgvuldig worden onderzocht. De behandeling moet zijn gericht op het bereiken van een voor de klager en de zorgaanbieder bevredigende oplossing en de klager moet over de voortgang worden geïnformeerd.
Dat betekent dat in een goede klachtenregeling bijvoorbeeld duidelijk wordt gemaakt:
• waar en op welke wijze een klacht kan worden ingediend;
• wie de klacht in behandeling neemt;
• welke rol de klachtenfunctionaris heeft;
• hoe het onderzoek plaatsvindt;
• hoe personen op wie de klacht betrekking heeft bij het onderzoek worden betrokken;
• hoe hoor en wederhoor wordt vormgegeven;
• wie uiteindelijk namens de zorgaanbieder een oordeel geeft;
• hoe en wanneer de klager wordt geïnformeerd, en
• wat de klager kan doen als hij of zij niet tevreden is met de uitkomst.
Wordt binnen de organisatie gewerkt met bijvoorbeeld een klachtencommissie, dan verdient het aanbeveling ook de samenstelling, bevoegdheden en werkwijze daarvan duidelijk in de regeling vast te leggen.
Let op de afhandelingstermijn
De zorgaanbieder moet de klager zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen 6 weken na indiening van de klacht, schriftelijk informeren over het gemotiveerde oordeel waartoe het onderzoek heeft geleid, de beslissingen die naar aanleiding van de klacht zijn genomen en binnen welke termijn eventuele maatregelen worden uitgevoerd.
Is voor een zorgvuldig onderzoek meer tijd nodig? Dan kan de termijn met maximaal 4 weken worden verlengd. De klager moet daarvan wel voor het verstrijken van de eerste 6 weken schriftelijk bericht krijgen.
Praktische check: voldoet uw klachtenregeling aan de Wkkgz?
Pak de huidige klachtenregeling er eens bij en controleer in ieder geval:
• Is er daadwerkelijk een schriftelijke klachtenregeling?
• Is deze voor cliënten en vertegenwoordigers gemakkelijk te vinden, bijvoorbeeld op de website?
• Is duidelijk wie een klacht kan indienen en waarover?
• Is duidelijk hoe en waar een klacht wordt ingediend?
• Is er een onafhankelijk functionerende klachtenfunctionaris beschikbaar?
• Is geregeld hoe een klacht zorgvuldig wordt onderzocht?
• Is duidelijk wie namens de zorgaanbieder uiteindelijk een oordeel geeft?
• Wordt de klager tijdens de procedure over de voortgang geïnformeerd?
• Wordt bewaakt dat binnen 6 weken, of na verlenging uiterlijk binnen 10 weken, een schriftelijke en gemotiveerde reactie volgt?
• Is de zorgaanbieder aangesloten bij een erkende geschilleninstantie? Die aansluiting is eveneens verplicht op grond van de Wkkgz.
Juridisch advies over klachten in de zorg
Heeft u een vraag over uw klachtenregeling of heeft u hulp nodig bij de afhandeling van een klacht of geschil? Onze specialisten helpen u graag verder.


