De internationale veiligheidssituatie verslechtert en Defensie breidt haar reservistenbestand met succes uit. Steeds meer werknemers voelen zich geroepen om, naast hun baan, ook een bijdrage te leveren aan onze nationale veiligheid. Deze reservisten combineren vaak hun inzet voor Defensie met hun baan bij u als ‘hoofdwerkgever’. Een mooie maatschappelijke betrokkenheid, maar deze ‘dubbelfunctie’ roept wellicht praktische vragen op. Waar moet u als werkgever rekening mee houden?
Reservistendiensten als nevenwerkzaamheden
Wanneer een werknemer naast zijn/haar baan actief is als reservist, wordt dit gezien als nevenwerkzaamheden. Het uitgangspunt is dat een werknemer nevenwerkzaamheden mag verrichten. Werkgevers mogen dit niet zomaar verbieden; dat kan alleen als er een objectieve reden is. Voorbeelden van objectieve redenen zijn: het voorkomen van belangenconflicten, het waarborgen van veiligheid en gezondheid of het naleven van de Arbeidstijdenwet. Omdat het reservist-zijn in dienst staat van het landsbelang zal een verbod hierop in een gerechtelijke procedure mogelijk moeilijk te rechtvaardigen zijn.
Inzet tijdens werktijd?
Zolang de reservistentaken buiten werktijd plaatsvinden, hoeft dat in de praktijk niet meteen tot problemen te leiden. Oefeningen of missies kunnen echter ook onder de werktijden van u als ‘hoofdwerkgever’ vallen, waardoor de werknemer tijdelijk niet inzetbaar is. In zulke gevallen moet de werknemer zelf afspraken met u maken. De werknemer kan bijvoorbeeld een verzoek doen om de arbeidsduur tijdelijk aan te passen of (buitengewoon) verlof aanvragen. U bent als werkgever gehouden om daar in beginsel welwillend op te reageren; deze aanvragen kunt u niet zonder gegronde redenen weigeren. En na afloop van het verlof dient de werkplek van uw werknemer weer beschikbaar te zijn.
Arbeidstijdenwet
Ook wanneer de reservistentaken buiten de reguliere werktijden plaatsvinden, kan dat knelpunten veroorzaken. Zo stelt de Arbeidstijdenwet regels aan de werk- en rusttijden van werknemers. Stel dat een werknemer in het weekend als reservist deelneemt aan een oefening voor Defensie, kan dat ertoe leiden dat hij de reguliere werktijden bij u als werkgever niet (volledig) kan uitoefenen wegens strijdigheid met de Arbeidstijdenwet. Het is goed om hier als werkgever van bewust te zijn en hier (preventief) goede afspraken over te maken met werknemers die zich tevens inzetten als reservist.
Loondoorbetaling bij ziekte
Niet ondenkbaar is de situatie waarin een werknemer (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt raakt als gevolg van zijn inzet als reservist. Defensie betaalt in een dergelijk geval alleen het loon door gedurende de oproepperiode van de reservist. Is deze oproepperiode voorbij, dan stopt deze loondoorbetaling door Defensie. Buiten de situatie dat de werknemer onbetaald verlof geniet, bent u als werkgever ‘gewoon’ verplicht om aan de werknemer die de bedongen arbeid niet kan verrichten, ten minste 70% van het loon door te betalen (of meer indien overeengekomen) én te re-integreren.
In het geval waarin Defensie haar zorgplicht is geschonden jegens de reservist, waarbij kan worden gedacht aan de situatie waarin de voorgeschreven veiligheidsmaatregelen niet zijn nageleefd, biedt de wet de mogelijkheid om deze loonkosten te verhalen op Defensie. Het is echter lastig om dit niet-naleven van de zorgplicht aan te kunnen tonen, waardoor werkgevers nagenoeg altijd zullen opdraaien voor de loonkosten.
Mogelijke cao-aanpassingen voor de inzet van reservisten?
De Stichting van de Arbeid en de staatssecretaris Gijs Tuinman van Defensie hebben begin dit jaar suggesties gedaan aan decentrale sociale partners om cao-afspraken te maken over het beter faciliteren van de inzet van reservisten. Zo wordt er gepleit om een specifieke regeling voor reservistenverlof, een aansprakelijkheidsregeling, werk- en rusttijden, en een terugkeergarantie bij langdurige inzet op te nemen. Uiteindelijk zijn het de cao-partijen zelf die beslissen of en hoe zij deze aanbevelingen overnemen. Het is dus afwachten in hoeverre deze voorstellen daadwerkelijk hun weg vinden naar de verschillende cao’s.
In de tussentijd of bij het ontbreken van een toepasselijke cao, mocht uw werknemer besluiten reservist te worden, dan is ons advies om daar duidelijke afspraken over te maken. Uiteraard kunnen wij u daarin ondersteunen.
