Wet versterking regie volkshuisvesting

Voor organisaties die actief zijn binnen het domein Wonen & Omgeving brengt deze wet belangrijke veranderingen met zich mee. Tegelijkertijd ontstaan nieuwe raakvlakken met rechtsgebieden zoals bestuursrecht, omgevingsrecht, vastgoedrecht en aanbestedingsrecht.

Meer regie op betaalbare woningbouw

De wet raakt verschillende juridische vraagstukken die samenkomen bij woningbouw en gebiedsontwikkeling. Denk aan de inrichting van het omgevingsrecht, bestuursrechtelijke procedures, grondbeleid, vastgoedontwikkeling en regionale samenwerking tussen overheden.

Een belangrijk doel van de wet is het vergroten van het aanbod aan betaalbare woningen. Regionaal geldt nu dat twee derde van alle nieuw te bouwen woningen betaalbaar moet zijn voor huishoudens met een laag of middeninkomen. Daarnaast moet 30% van de nieuwbouw bestaan uit sociale huurwoningen. Gemeenten die relatief weinig sociale huurwoningen hebben, krijgen een aanvullende opgave om deze voorraad uit te breiden. Gemeenten met een grotere sociale woningvoorraad richten zich juist nadrukkelijker op betaalbare koopwoningen en middenhuur.

Met deze afspraken wil de wetgever voorkomen dat bepaalde gemeenten een onevenredig groot aandeel van de sociale woningbouw realiseren, terwijl andere gemeenten achterblijven. Tegelijkertijd ontstaat meer voorspelbaarheid voor woningcorporaties, ontwikkelaars en investeerders over de woningcategorieën die in een regio moeten worden gerealiseerd.

Voor partijen die betrokken zijn bij gebiedsontwikkeling betekent dit dat woningbouwprogrammering steeds vaker onderdeel wordt van een bredere bestuurlijke en regionale afweging.

Van woonvisie naar volkshuisvestingsprogramma

De wet introduceert een belangrijke wijziging in de manier waarop overheden hun volkshuisvestingsbeleid vormgeven. De huidige woonvisie maakt plaats voor een verplicht gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma. Hierin beschrijft het college van burgemeester en wethouders hoe invulling wordt gegeven aan de woningbehoefte binnen de gemeente en hoe deze opgave aansluit bij regionale en landelijke doelstellingen.

Daarnaast wordt een samenhangend stelsel van gemeentelijke, provinciale en nationale volkshuisvestingsprogramma’s geïntroduceerd. Daarmee krijgt het Rijk meer mogelijkheden om richting te geven aan de woningbouwopgave wanneer landelijke doelstellingen onvoldoende worden gerealiseerd. Ook provincies krijgen een nadrukkelijkere rol bij de afstemming van woningbouwprogramma’s binnen hun grondgebied.

Deze ontwikkeling leidt tot nieuwe juridische en bestuurlijke vraagstukken. Welke ruimte houdt een gemeente om eigen beleidskeuzes te maken? Hoe verhoudt regionale afstemming zich tot lokale autonomie? En welke gevolgen hebben instructies vanuit provincie of Rijk voor bestaande woningbouwplannen? Dat zijn vragen die de komende jaren steeds vaker zullen spelen.

Verplichte urgentieregeling in de huisvestingsverordening

De Wet versterking regie volkshuisvesting introduceert daarnaast een verplichte urgentieregeling binnen de huisvestingsverordening. Gemeenten moeten bepaalde wettelijk aangewezen categorieën van urgente woningzoekenden opnemen in hun verordening en hierover regionale afspraken maken. Bovendien worden gemeenten verplicht samen te werken binnen aangewezen woningmarktregio’s.

Wanneer gemeenten er onderling niet in slagen om afspraken te maken over de regionale verdeling van urgente woningzoekenden, kan het Rijk aanvullende regels stellen. Daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor de huisvesting van urgente doelgroepen nadrukkelijk een regionale opgave.

Deze wijzigingen raken niet alleen gemeenten en woningcorporaties. Ook zorginstellingen, maatschappelijke organisaties en andere partijen die betrokken zijn bij de huisvesting van kwetsbare groepen krijgen te maken met nieuwe kaders en samenwerkingsverplichtingen.

Versnelling van procedures onder de Omgevingswet

Naast meer regie richt de wet zich nadrukkelijk op versnelling van woningbouwprojecten. Om vertraging te beperken worden verschillende procedurele aanpassingen doorgevoerd binnen de Omgevingswet en het bestuursprocesrecht.

De wet voorziet onder meer in:

• Snellere behandeling van beroepsprocedures voor woningbouwprojecten;
• Uitspraken van de bestuursrechter binnen kortere termijnen;
• Rechtstreeks beroep bij de bestuursrechter in bepaalde situaties;
• Versnelde advisering door de STAB;
• Beperking van procedurestappen bij vergunningverlening.

Met deze maatregelen wil de wetgever voorkomen dat woningbouwprojecten onnodig lang stil komen te liggen. Voor initiatiefnemers ontstaat daardoor sneller duidelijkheid over de uitvoerbaarheid van een project.

Tegelijkertijd neemt het belang van een zorgvuldige voorbereiding toe. Wanneer procedures korter worden, is er minder ruimte om gebreken in plannen of besluiten gedurende het proces te herstellen. Dat vraagt om een goede juridische onderbouwing vanaf het begin van het traject.

Nieuwe bevoegdheden en bestuursrechtelijke gevolgen

De wet brengt ook wijzigingen mee op het gebied van bestuursrechtelijke bevoegdheden. Zo worden instructiebevoegdheden uitgebreid om te kunnen sturen op een evenwichtige samenstelling van de woningvoorraad. Daarnaast ontstaat in bepaalde situaties een grotere rol voor het Rijk wanneer besluitvorming rondom woningbouw onvoldoende voortgang kent.

Opvallend is ook dat gemeenten niet langer tegen woningbouwprojecten van andere gemeenten kunnen procederen. Hiermee probeert de wetgever bestuurlijke conflicten die woningbouw vertragen te beperken.

Voor overheden betekent dit dat samenwerking en afstemming steeds belangrijker worden. Voor ontwikkelaars en andere marktpartijen ontstaat tegelijkertijd een veranderend speelveld waarin bestuurlijke besluitvorming en juridische procedures nauwer met elkaar zijn verweven.

Samenhang met grondbeleid en gebiedsontwikkeling

De Wet versterking regie volkshuisvesting staat niet op zichzelf. De wet maakt onderdeel uit van een bredere ontwikkeling waarbij meer aandacht is voor de instrumenten die overheden hebben om woningbouw te realiseren. Daarbij spelen ook vraagstukken rondom grondverwerving, voorkeursrechten, kostenverhaal en gebiedsontwikkeling een steeds grotere rol.

Voor gemeenten biedt dit meer mogelijkheden om regie te voeren op de realisatie van woningbouw. Voor ontwikkelaars, beleggers en grondeigenaren betekent het dat publiekrechtelijke sturing en privaatrechtelijke belangen steeds nauwer met elkaar verbonden raken.

Wat betekent de Wet versterking regie volkshuisvesting voor uw organisatie?

De invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting vraagt om een tijdige beoordeling van de gevolgen voor beleid, projecten en vastgoedontwikkelingen. Gemeenten moeten hun volkshuisvestingsprogramma’s aanpassen, regionale afspraken maken en nieuwe huisvestingsverordeningen vaststellen. Ontwikkelaars, corporaties, investeerders en maatschappelijke organisaties krijgen te maken met nieuwe wettelijke kaders voor woningbouw, woningverdeling en besluitvorming.

Binnen Nysingh werken onze specialisten op het gebied van Wonen & Omgeving, omgevingsrecht, vastgoedrecht, bestuursrecht, aanbestedingsrecht, staatssteun, grondzaken en gebiedsontwikkeling nauw samen. Daardoor kunnen wij organisaties ondersteunen bij zowel de beleidsmatige als juridische vraagstukken die voortvloeien uit de Wet versterking regie volkshuisvesting.

Neem contact met ons op

Wilt u weten wat deze wet betekent voor uw organisatie of projecten? Neem dan contact op met onze specialisten.

U vindt hier het privacy statement van Nysingh.