Take aways uit het besluit van de Europese Commissie over Deense corona noodsteun:

  • De Commissie beschouwt de COVID-19 uitbraak als een buitengewone gebeurtenis in de zin van artikel 107, lid 2, sub b, van het Verdrag.
  • Dat betekent dat steunmaatregelen van de overheid voor ondernemingen verenigbaar zijn, mits de staatssteun gericht is op het compenseren van de negatieve effecten van maatregelen als gevolg van de COVID-19 uitbraak en deze proportioneel zijn.
  • Niet alleen wanneer ondernemingen schade lijden door verboden of geboden van de overheid, maar ook in het geval van aanbevelingen, lijkt de Commissie noodsteun toe te staan.
  • Bij de proportionaliteitseis moet er acht op worden geslagen dat de steun niet tot overcompensatie leidt. De betrokken ondernemingen moeten dus hun verlies of, breder, nadeel, onderbouwd aantonen.
  • Maatregelen die een beroep doen op artikel 107, lid 2b, van het Verdrag, moeten wel bij de Commissie worden gemeld.
  • De Commissie blijkt bereid om zeer snel goedkeuring te geven voor een aangemelde steunmaatregel.
  • Wees voorzichtig met een beroep op de-minimissteun.
  • Reddingssteun onder de Commissie-richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun kent meer beperkingen dan steun onder artikel 107, lid 2b, van het Verdrag.

De Deense noodmaatregel

Wij berichtten al eerder over de welwillende benadering door de Commissie van steunmaatregelen in verband met de COVID-19 uitbraak op LinkedIn.

 

Daarin vermeldden we ook dat de Commissie binnen 24 uur een Deense steunmaatregel had goedgekeurd. Welke lessen kunnen we trekken uit de goedkeuring van de Deense maatregel?

 

De Deense noodmaatregel houdt in dat ondernemingen die verliezen lijden door de aanbeveling van de Deense overheid om evenementen met meer dan 1.000 deelnemers of evenementen voor risicogroepen te cancelen, een compensatie van de door de annulering veroorzaakte verliezen en additionele kosten kunnen krijgen. De organisator dient bewijs te leveren dat de annulering, wijziging of het uitstel van het evenement uitsluitend door de COVID-19-maatregelen zijn veroorzaakt. Verder is voorzien in een aantal bepalingen met betrekking tot de vaststelling van de kosten en schade.

Oordeel Europese Commissie

De Commissie stelt vast dat de maatregel proportioneel is: De maatregel moet in verhouding staan tot de schade die door de ‘buitengewone gebeurtenis’ veroorzaakt is. De compensatie zal daarom niet meer mogen bedragen dan de geleden en met bewijzen onderbouwde schade. Voor alle schades van meer dan € 67.000 moet een verklaring van een accountant worden overgelegd.

 

‘Ondernemingen in moeilijkheden’ mogen niet voor de steun in aanmerking komen. Daarbij gaat het om ‘ondernemingen in moeilijkheden’ zoals gedefinieerd in de Europese regels. Wij nemen aan dat het dan om ondernemingen gaat die reeds ‘in moeilijkheden’ waren voordat de aanbevelingen werden afgekondigd. Dat moet dan dus wel gecontroleerd worden.

Ook voor schade door stilvallen activiteiten?

Wij zien in de beschikkingenpraktijk van de Commissie aanknopingspunten voor steunmaatregelen die niet alleen de schades door annuleringen van evenementen compenseren, maar ook ondernemingen tegemoetkomen die door andersoortige maatregelen hun activiteiten drastisch zien verminderen of zelfs stil zien vallen, zoals onder andere in de luchtvaart, horeca, sierteelt en vele andere. Zo was de Commissie bijvoorbeeld in 2012 bereid om ook steun goed te keuren (in de vorm van directe subsidies, rentesubsidies, garanties en/of soft loans) voor schade die werd geleden door de opschorting van activiteiten door ondernemingen vanwege de aardbevingen in Emilia-Romagna, Lombardije en Veneto in mei 2012. Dit blijkt ook uit de besluiten van de Europese Commissie ten aanzien van steun aan luchtvaartmaatschappijen na de vulkaanuitbarsting op IJsland in 2010 en na 9/11.

De-minimissteun?

Zoals wellicht bekend kan zonder voorafgaande goedkeuring door de Europese Commissie aan een onderneming zogenoemde de-minimissteun worden verstrekt: steun van ten hoogste € 200.000 per drie belastingjaren per onderneming. Het maximumbedrag moet per concern worden berekend en betreft alle de-minimissteun die dat concern ontvangt van welke (Nederlandse) overheid dan ook.

 

Nu de Europese Commissie bereid blijkt zeer snel mee te werken aan goedkeuring en welwillend tegenover noodmaatregelen van overheden voor ondernemingen staat, adviseren wij de ruimte voor de-minimissteun nog zoveel mogelijk ten behoeve van de ondernemingen te bewaren, zodat die eventueel later en misschien voor andere doeleinden kan worden ingezet.

Staatssteun onder groepsvrijstellingen?

Staatssteun die voldoet aan de voorwaarden van een groepsvrijstelling behoeft niet eerst bij de Europese Commissie ter goedkeuring worden voorgelegd. De groepsvrijstellingen bieden op het eerste gezicht echter geen soelaas. Zij kennen wel mogelijkheden om zonder melding in Brussel steun in verband met natuurrampen te verlenen, maar daar vallen – in het kader van de groepsvrijstellingen – geen buitengewone gebeurtenissen als COVID-19 onder.

Reddings- of herstructureringssteun?

Ondernemingen die in financiële problemen komen door de COVID-19 maatregelen, zijn niet per se ‘ondernemingen in moeilijkheden’ zoals gedefinieerd in de staatssteunregels. Overheidssteun voor die ondernemingen hoeft daarom ook niet conform de Richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun te worden ingericht om goedgekeurd te worden door de Europese Commissie. Dat laat de Deense maatregel die we hiervoor hebben besproken goed zien. Reddings- of herstructureringssteun aan ondernemingen vergt veel meer maatregelen die ondernemingen moeten nemen in vergelijking met de route van artikel 107, lid 2, sub b, van het Verdrag.

 

De Europese Commissie heeft op haar website onderstaand schema opgenomen voor liquiditeitssteun aan ondernemingen waar zij naast belastingverlagingen, verlagingen van sociale zekerheidsbijdragen, leningen en garanties tegen marktrente en de-minimissteun, alleen reddings- of herstructureringssteun noemt. We zien dit schema overigens ook op andere websites circuleren. Dit schema is naar ons oordeel echter te beperkt gelet op het besluit van de Europese Commissie ten aanzien van de Deense steunmaatregel. Wij raden aan om eerst de route van artikel 107, lid 2, te onderzoeken bij steun aan ondernemingen.

Covid-19 en noodsteun

De Europeese Commissie heeft zojuist bekend gemaakt dat zij werkt aan een aanvullend staatssteunkader voor COVID-19 steunmaatregelen. Dat verschijnt waarschijnlijk een dezer dagen. Wij houden u daar natuurlijk van op de hoogte.